Digitale zorg en ouderen: niet de leeftijd, maar de aanpak maakt het verschil
“Dat is niets voor onze oudere doelgroep.” Het is een uitspraak die we nog regelmatig horen als het gaat over digitale zorg. Begrijpelijk, maar we zien bij BeterDichtbij dat leeftijd lang niet altijd iets zegt over hoe iemand tegenover digitale zorg staat. We zien dagelijks hoe patiënten, ook op hogere leeftijd, gebruik maken van digitale communicatie met hun zorgverlener. Soms even wennen in het begin, maar vaak snel eigen gemaakt. Dat laat zien dat het beeld niet altijd klopt met wat we in de praktijk zien.
Leeftijd zegt minder dan we denken
Natuurlijk is er een groep voor wie digitale zorg minder passend is. Bijvoorbeeld als iemand sterk cognitief achteruitgaat of geen mobiele telefoon of computer heeft.
Daar tegenover staat een steeds groter wordende groep ouderen die goed uit de voeten kan met digitale middelen. Mensen die appen met hun (klein)kinderen, online hun bankzaken regelen of videobellen met familie. Voor hen is digitaal contact met hun zorgverlener helemaal niet zo’n grote stap, en wordt het vaak als prettig ervaren dat zij hierin ook zelf de regie kunnen houden.
Vertrouwen en motivatie cruciaal, ook vanuit zorgverleners
Wat we juist zien is dat niet leeftijd maar motivatie veel meer zegt over of iemand bereid is aan de slag te gaan met een dienst als BeterDichtbij. Ziet iemand digitalisering als een vooruitgang, of juist als onpersoonlijk of onnodige ingewikkeld? Wordt er in de omgeving met wantrouwen over gesproken of vanuit gemak?
Als iemand weinig vertrouwen heeft, zal hij of zij ook niet starten met digitale communicatie. Of als digitaal als een grote stap wordt gezien, is de drempel om te starten waarschijnlijk te hoog en de motivatie er niet. Zorgverleners kunnen hierin een sleutelrol spelen. Als zij overbrengen aan hun cliënten, patiënten en naasten wat de waarde van digitale zorg is, wordt de kans op starten vele malen groter. Dit weten we uit verschillende onderzoeken en zien we bij BeterDichtbij dagelijks in de praktijk.
4 tips om ouderen te ondersteunen bij digitale zorg
- Vul niet in voor iemand of hij of zij digitaal aan de slag kan, maar vraag naar iemands behoefte. Vaak kloppen vooroordelen hierover niet, en zo ontneem je mensen misschien wel de kans om wel digitaal te communiceren. Vragen die je kan stellen zijn bijvoorbeeld: gebruikt u ook WhatsApp of videobelt u met uw kleinkinderen?
- Neem cliënten mee in de waarde van digitale zorg. Of iemand nu wel of niet digitaal vaardig is, je gaat past investeren in iets nieuws als je ervan overtuigd bent dat het je wat oplevert. Zorgverleners hebben hierin een belangrijke rol. Deel bijvoorbeeld het voordeel van gemak: zo kan je overal en altijd je vragen stellen en loop je je zorgverleners niet meer mis.
- Wil iemand zelf niet, vraag dan of de naasten misschien wel kunnen of willen. Diensten zoals BeterDichtbij zijn zo ingericht dat je kan kiezen of je het inzet voor contact met de cliënt zelf of met de mantelzorger of naaste. Als het diegene wel past, heb je zo toch fijn, direct contact met elkaar.
- Ondersteun cliënten en naasten bij digitale zorg: Waar kunnen je cliënten en hun naasten terecht bij vragen? Zijn er duidelijke instructiematerialen zoals een video, stappenplan, webpagina over folder? En is er een servicepunt waar ze hun vragen kunnen stellen, bijvoorbeeld over de betrouwbaarheid, activeren of gebruiken van diensten als BeterDichtbij. De dagelijks bereikbare servicedesk van BeterDichtbij kan helpen om dit in te richten.
Wat er wél mogelijk is
Als we blijven denken dat digitale zorg ‘niet geschikt is voor ouderen’, beperken we daarbij natuurlijk ook onszelf. Terwijl er juist zoveel te winnen is! Minder telefoontjes en onderbrekingen voor zorgverleners. Sneller en laagdrempeliger contact voor cliënten of patiënten. En meer betrokkenheid van mantelzorgers of naasten, die makkelijker kunnen meekijken en meelezen. Maar dat vraagt wel om een andere blik. Niet uitgaan van wat niet kan, maar onderzoeken wat er wel mogelijk is en wat daarvoor nodig is.
De vraag die we ons eigenlijk moeten stellen
Digitale zorg vraagt niet om een selectie op leeftijd, maar om aandacht voor hoe we het organiseren. Niet iedereen hoeft mee. Maar veel meer mensen kunnen mee dan we vaak denken. De vraag is daarom niet: “Is deze patiënt geschikt voor digitale zorg?” Maar eerder: “Hebben wij het zo ingericht dat deze patiënt kan meedoen?”